De European Health Data Space (EHDS) verandert de manier waarop we binnen Europa gezondheidsgegevens delen en hergebruiken. De Europese verordening is sinds 2025 van kracht en wordt tussen 2027 en 2031 stap voor stap ingevoerd. De komende jaren worden de praktische en juridische details dus ook verder uitgewerkt.
Ook in Nederland krijgt de uitvoering steeds meer vorm. Zo wordt gewerkt aan een Gezondheidsdata-autoriteit die een belangrijke rol krijgt bij het beschikbaar maken en hergebruiken van gezondheidsgegevens. Daarnaast zijn er ook factsheets beschikbaar die organisaties helpen om zich voor te bereiden op de veranderingen die eraan komen.
Voor organisaties die werken met gezondheidsgegevens is dit dus een goed moment om vooruit te kijken. Hoewel nog niet alles definitief is uitgewerkt, wordt steeds duidelijker welke stappen nodig zijn om straks aan de nieuwe Europese eisen te voldoen. Door nu al inzicht te krijgen in de impact van de EHDS en de mogelijkheden binnen jouw organisatie, kun je gericht aan de slag met een toekomstbestendige aanpak.
EHDS in het kort
Met de EHDS wil de Europese Unie ervoor zorgen dat gezondheidsgegevens veiliger, beter vindbaar en makkelijker uitwisselbaar worden. Hierdoor kunnen zorgverleners sneller over de juiste informatie beschikken, krijgen onderzoekers meer mogelijkheden om data verantwoord te gebruiken en wordt samenwerking binnen Europa eenvoudiger. Ook krijgen burgers meer zeggenschap over hun eigen elektronische gezondheidsgegevens.
De EHDS richt zich op drie belangrijke onderdelen:
- Primair datagebruik: gezondheidsgegevens beschikbaar maken voor de directe zorg aan patiënten. Zo kunnen zorgverleners, ook over Europese grenzen heen, beter gebruikmaken van relevante informatie
- Secundair datagebruik: hergebruik van geanonimiseerde of gepseudonimiseerde gezondheidsgegevens onder strenge voorwaarden voor bijvoorbeeld onderzoek, beleidsontwikkeling en innovatie
- Europese eisen voor EPD-systemen: leveranciers van systemen voor elektronische patiëntgegevens krijgen te maken met nieuwe eisen rondom onder andere gegevensuitwisseling, veiligheid, transparantie en het vastleggen van gebruik
Meer informatie lees je in ons EHDS kennisartikel, de Health-RI website over EHDS en de website van het ministerie van VWS over EHDS.
Waarom nu al voorbereiden?
De eerste verplichtingen vanuit de EHDS gaan vanaf 2029 gelden, maar organisaties kunnen nu al beginnen met de voorbereiding. Uit onze ervaring blijkt dat het voorbereiden op nieuwe ontwikkelingen rondom datadeling tijd kost.
Je kunt nu al aan de slag met bijvoorbeeld:
- inlezen EHDS
- in kaart brengen welke datasets binnen jouw organisatie aanwezig zijn
- inzicht krijgen in hoe gegevens worden verzameld, beheerd en gedeeld
- afspraken maken over datakwaliteit en verantwoordelijkheden
- starten met metadata mapping met Health DCAT-AP
- bekijken of huidige systemen klaar zijn voor toekomstige ontwikkelingen
- in gesprek gaan met softwareleveranciers en samenwerkingspartner
- Door hier nu mee te starten, krijg je beter inzicht in wat er nodig is om straks aan de nieuwe eisen te voldoen.
Hoe ondersteunt Datapoort?
Een belangrijk onderdeel van de EHDS is dat organisaties inzichtelijk maken welke gezondheidsdatasets beschikbaar zijn. Hierbij speelt metadata een belangrijke rol. De metadata van deze datasets moeten volgens de EHDS worden opgenomen in een metadatacatalogus, zodat datasets beter vindbaar worden.
Hiervoor kunnen organisaties terecht bij Datapoort. Met onze metadatacatalogus kun je direct aan de slag met het beschrijven van de datasets. Je hoeft hiervoor niet zelf een technische oplossing te bouwen.
Dat levert verschillende voordelen op:
- Een gebruiksvriendelijk platform, waarmee organisaties metadata volgens duidelijke en uniforme werkwijzen kunnen vastleggen
- Een koppeling met de nationale metadatacatalogus, waardoor organisaties zelf geen technische koppelingen hoeven te ontwikkelen en onderhouden
- Ondersteuning en kennisdeling, waarbij organisaties laagdrempelig vragen kunnen stellen en hulp krijgen bij het gebruik van de metadatacatalogus
Wil je meer weten?
Wil je advies of ondersteuning bij het voldoen aan deze nieuwe verordening? Of heb je vragen? Neem contact met ons op. We helpen je graag verder. Ook vindt op 21 september 2026 het landelijke evenement ‘Samen klaar voor de HDAB: van weten naar doen’ plaats. Klik hier voor meer informatie.