Een metadatacatalogus is een centrale plek waar je informatie over data opslaat: metadata. Het gaat dus niet om de data zelf, maar om de beschrijving ervan: waar de data vandaan komt, wat het inhoudt, wie de eigenaar is en hoe je het kunt gebruiken. Je kunt het zien als een soort overzicht of kaart van alle beschikbare datasets binnen een organisatie of domein.
Het grote voordeel van een metadatacatalogus is dat data veel makkelijker te vinden en te begrijpen worden, aangezien er context en uitleg van de data beschikbaar is. Data zijn vaak verspreid over verschillende systemen en bestanden binnen organisaties, maar ook tussen organisaties, provincies en landen. Zonder overzicht is het lastig om te weten welke data er bestaan en of die geschikt zijn voor een bepaald doel. Een metadatacatalogus brengt dat samen op één plek, waardoor gebruikers sneller kunnen zoeken, vergelijken en beoordelen welke data ze nodig hebben en of die er überhaupt zijn.
Het helpt ook bij het bepalen of de data geschikt zijn, doordat je bijvoorbeeld informatie hebt over herkomst, kwaliteit, eigenaarschap en inhoud. Hierdoor kun je inschatten of de data past bij je onderzoek of vraag. Je ziet bijvoorbeeld of het om de juiste doelgroep gaat, of de dataset groot genoeg is, en bij wie je moet zijn om toegang te krijgen of toestemming te vragen. Dit maakt het dus uiteindelijk makkelijker om data te vinden en te hergebruiken voor onderzoek, analyses of rapportages.
Je gebruikt een metadatacatalogus dus vooral als startpunt, voordat je met data aan de slag gaat. Je kunt eerst zoeken welke datasets beschikbaar zijn en of ze passen bij je vraag. Hierdoor voorkom je dat iedereen opnieuw dezelfde data gaat verzamelen en werk dubbel doet.
Een belangrijk ontwikkeling hierin is de EHDS (European Health Data Space). Binnen deze Europese richtlijn wordt gewerkt aan betere toegang tot en uitwisseling van gezondheidsdata. Een goede metadatacatalogus speelt daarin dus ook een belangrijke rol, omdat het helpt om data vindbaar en uitwisselbaar te maken tussen landen en systemen.
In Nederland wordt hier al op ingespeeld met de Nationale Gezondheidsdatacatalogus. Deze catalogus brengt metadata van gezondheidsdata samen uit verschillende bronnen, zoals onderzoeksdata, medische registraties en andere datasets binnen de gezondheidszorg en levenswetenschappen. Binnen dit initiatief werken wij aan een regionale metadatacatalogus voor Noord-Nederland, waarmee datasets, projecten en databronnen van instellingen in de regio beter vindbaar en bruikbaar worden. Onze catalogus sluit dan ook weer aan op nationale ontwikkelingen, maakt gezondheidsdata FAIR (vindbaar, toegankelijk, interoperabel en herbruikbaar) en helpt mee voor de voorbereiding op de European Health Data Space (EHDS).
Wil je advies of ondersteuning bij het voldoen aan deze nieuwe verordening? Neem contact met ons op. We helpen je graag verder!