Health Data Access Body (HDAB)
Op deze pagina lees je meer informatie over HDAB. Iedereen die gezondheidsmetadata beheert moet per 2029 voldoen aan de nieuwe Europese verordening, EHDS. Wij ondersteunen je in dit traject met actuele informatie en deskundig advies.
Heb je nog vragen? Neem gerust contact met ons op. We helpen je graag bij een soepele overgang.
Health Data Access Body (HDAB)
Wat is een HDAB?
HDAB (Health Data Access Body): De HDAB is de instantie die aanvragen voor toegang tot gezondheidsgegevens voor secundair gebruik beoordeelt. De HDAB verleent gegevensvergunningen, ziet toe op veilig en rechtmatig datagebruik en werkt samen met HDAB’s in andere EU-lidstaten. In Nederland wordt de HDAB onderdeel van de op te richten Gezondheidsdata-autoriteit (GDA).
Heeft ieder EU-land een eigen HDAB?
Ja. Iedere EU-lidstaat moet ten minste één Health Data Access Body aanwijzen. De nationale HDAB’s worden via HealthData@EU met elkaar verbonden, zodat ook grensoverschrijdende aanvragen voor gezondheidsgegevens mogelijk worden.
Hoe wordt de HDAB in Nederland georganiseerd?
- De Nederlandse overheid heeft aangekondigd een Gezondheidsdata-autoriteit (GDA) op te richten als zelfstandig bestuursorgaan (ZBO). De HDAB-functie wordt hierin ondergebracht
- De EHDS biedt ruimte om meerdere HDAB’s of uitvoerende organisaties aan te wijzen, zolang één landelijke HDAB de coördinatie verzorgt. Hoe dit in Nederland precies wordt ingericht, wordt nog uitgewerkt binnen het HDAB-NL-programma
Behandelt de HDAB alleen internationale aanvragen?
Nee. De HDAB zal zowel nationale als grensoverschrijdende aanvragen voor secundair gebruik van gezondheidsgegevens behandelen. Via HealthData@EU kunnen onderzoekers straks met één aanvraag toegang vragen tot datasets uit meerdere Europese landen.
Is de HDAB de enige toezichthouder?
- Nee. De HDAB heeft een specifieke rol bij het beoordelen van aanvragen en het verlenen van toegang tot gezondheidsgegevens voor secundair gebruik
- Andere toezichthouders, zoals de privacytoezichthouder onder de AVG, blijven hun bestaande taken houden. De HDAB is dus geen algemene toezichthouder voor het gehele zorg- en datadomein
Wat is HealthData@EU?
- HealthData@EU wordt de Europese infrastructuur voor secundair gebruik van gezondheidsgegevens
- Via dit platform kunnen onderzoekers datasets uit verschillende EU-landen vinden en met één aanvraag toegang aanvragen. Het systeem zorgt ervoor dat aanvragen automatisch bij de juiste nationale HDAB’s terechtkomen en ondersteunt de samenwerking tussen lidstaten
Blijven bestaande samenwerkingen en data-aanvragen bestaan?
Waarschijnlijk wel. De EHDS introduceert een centrale route via de HDAB, maar sluit andere manieren van gegevensuitwisseling niet uit. Hoe dit in Nederland precies wordt ingericht, moet nog worden bepaald.
Komen alle data-aanvragen in een transparantieregister?
- De EHDS verplicht dit niet voor aanvragen die buiten de HDAB om verlopen
- Of Nederland hiervoor aanvullende regels opstelt, is nog niet bekend. Wel schrijft de Gedragscode Gezondheidsonderzoek voor dat datahouders transparant zijn over het gebruik van gezondheidsgegevens
Geldt de EHDS-opt-out voor al het secundaire datagebruik?
- Dat is nog niet bekend.
- De EHDS verplicht lidstaten om uiterlijk in 2029 een nationaal opt-outmechanisme in te richten voor secundair gebruik van gezondheidsgegevens. Hoe Nederland dit precies gaat vormgeven en of de opt-out ook geldt voor andere vormen van datadeling dan via de HDAB, wordt nog uitgewerkt.
Handige links
- https://elsi.health-ri.nl/categorieen/european-health-data-space-ehds/wat-zijn-de-belangrijkste-juridische-begrippen-onder-de
- https://www.datavoorgezondheid.nl/actueel/nieuws/2026/05/20/kamerbrief-stand-van-zaken-implementatie-ehds
- https://elsi.health-ri.nl/categorieen/european-health-data-space-ehds
- https://ehdsexplorer.eu/faqs
- https://elsi.health-ri.nl/categorieen/european-health-data-space-ehds/moeten-onder-de-ehds-alle-data-aanvragen-een
- https://elsi.health-ri.nl/categorieen/european-health-data-space-ehds/wat-zijn-de-belangrijkste-juridische-begrippen-onder-de
- https://www.datavoorgezondheid.nl/actueel/nieuws/2026/05/20/kamerbrief-stand-van-zaken-implementatie-ehds
- https://ehdsexplorer.eu/faqs
- https://elsi.health-ri.nl/categorieen/european-health-data-space-ehds
EHDS krijgt steeds meer vorm: wat kan jij als organisatie doen
De European Health Data Space (EHDS) verandert de manier waarop we binnen Europa gezondheidsgegevens delen en hergebruiken. De Europese verordening is sinds 2025 van kracht en wordt tussen 2027 en 2031 stap voor stap ingevoerd. De komende jaren worden de praktische en...
Wat is de EHDS?
De European Health Data Space (EHDS) is een nieuwe regelgeving van de Europese Unie die gaat over het beter benutten en delen van gezondheidsdata binnen Europa. Op dit moment is deze data vaak versnipperd en lastig toegankelijk. De EHDS wil dat veranderen door meer...
Wat is de AVG?
AVG staat voor de “Algemene Verordening Gegevensbescherming” en is sinds 25 mei 2018 van toepassing in de hele Europese Unie (EU). De AVG is een wet die bepaalt hoe organisaties moeten omgaan met persoonsgegevens. De basisregels van de AVG De AVG heeft een aantal...
Wat zijn HDAB en HDAB-NL?
Binnen de European Health Data Space (EHDS) wordt gewerkt aan een systeem om gezondheidsdata beter beschikbaar, vindbaar en uitwisselbaar te maken binnen Europa. Daar komt ook een nieuwe belangrijke rol uit voort: de Health Data Access Body (HDAB). Elke EU-lidstaat...
Datapoort als steunpunt bij nieuwe EU richtlijn
In dit artikel brengen we je op de hoogte van een nieuwe Europese verordening waar iedereen die gezondheidsmetadata beheert straks aan moet voldoen. Ben je er klaar voor? Ontdek wat er verandert en hoe je je optimaal kunt voorbereiden. Per 2029 verplicht de nieuwe...
Aftellen tot EHDS deadline
Dag(en)
:
Uur(s)
:
Minute(s)
:
Second(s)