Het zorglandschap staat voor grote uitdagingen door de toenemende zorgvraag en het tekort aan personeel. Om hierop in te spelen, bundelen zorg- en welzijnsorganisaties in Groningen hun krachten onder het initiatief Gezond Groningen. Dit samenwerkingsverband focust op preventieve gezondheidszorg waarbij data en monitoring een essentiële rol spelen, maar hoe vertaalt dit zich naar tastbare verbeteringen in het dagelijks leven van de inwoners? Jaap Koopman, Directeur Publieke Gezondheid bij GGD Groningen, en Rinze Bouius, Directeur-bestuurder van Zorgbelang Groningen, delen hun visie en aanpak.
“Het is belangrijk dat we niet alleen bedenken wat goed is voor de inwoners, maar dat zij zelf meedenken en meepraten over hun gezondheid.”
Rinze Bouius
Directeur-bestuurder Zorgbelang Groningen
Toenemende druk op het zorgsysteem
Gezond Groningen gaat niet alleen over het verzamelen van data en het monitoren van statistieken; het richt zich op een bredere aanpak die verder reikt dan alleen de zorgpraktijk. Jaap Koopman en Rinze Bouius, de bestuurlijke trekkers van actielijn 3 ‘Beschikbaarheid van data’, benadrukken het belang van een vernieuwde aanpak. “We moeten met elkaar proberen de zorgcontinuïteit overeind te houden,” legt Koopman uit. “Alles wat met zorg te maken heeft dreigt vast te lopen.” Door het samenbrengen van zorgverleners en bestuurders uit de regio, streeft Gezond Groningen ernaar oplossingen te vinden voor de toenemende druk op het zorgsysteem.
Samenwerken met inwoners
Een belangrijk onderdeel van deze aanpak is het actief betrekken van inwoners in het proces. Bouius: “Het is belangrijk dat we niet alleen bedenken wat goed is voor de inwoners, maar dat zij zelf meedenken en meepraten over hun gezondheid.” Gezond Groningen creëert zo een platform waar niet alleen zorgprofessionals, maar ook inwoners hun stem kunnen laten horen, zodat gezondheidsoplossingen beter aansluiten bij hun werkelijke behoeften. Bouius: “Dit doen we onder andere door dialoogtafels te organiseren, waar inwoners hun ervaringen en behoeften kunnen delen. Die inwoners benaderen we via ‘meldacties’ en in dorpshuizen gaan we met hen in gesprek. Op lokaal niveau zoeken we specifiek contact met bewoners in de betrokken gemeenten, wijken en straten.”
Koopman benadrukt het belang van een helder inzicht in de bevolking: “Door een duidelijk beeld te hebben van hoe de bevolking eruit ziet, waar de problemen liggen, en hoe we deze kunnen aanpakken, kunnen we veel gerichter werken. We moeten kijken naar wat we al weten, wat de bevolking zelf aangeeft, en wat de inwoners nodig hebben. In Groningen kunnen we dit op brede schaal bekijken, maar hoe meer we inzoomen op specifieke wijken en bevolkingsgroepen, hoe beter we gerichte acties kunnen ondernemen.”
Data als hulpmiddel, niet als doel
Als directeur-bestuurder van Zorgbelang Groningen heeft Bouius veel ervaring met het werken met data: “We doen zowel kwalitatief als kwantitatief onderzoek, maar bij Zorgbelang Groningen ligt de nadruk vooral op het verhaal en de behoeften van mensen.” Hoewel ze met diverse soorten data werken, benadrukt Bouius: “We zijn geen dataleverancier. Wij gebruiken data om het goede te doen, als onderdeel van een bredere aanpak.”
In een dynamisch datalandschap, waar veel spelers actief zijn en grote investeringen plaatsvinden, ziet Bouius Zorgbelang Groningen als een verbinder. Het gaat volgens hem niet om de data zelf, maar om hoe deze wordt ingezet om doelen te bereiken, zoals kennisverrijking of betere samenwerking met inwoners: “Data helpt ons om patronen te zien, maar het moet altijd in dienst staan van het verhaal van de inwoner.”
Bij de GGD wordt een vergelijkbare visie gedeeld. “We werken intensief met data en voeren veel monitoring uit, zoals de Gezondheidsmonitor Jeugd en Volwassenen”, vertelt Koopman. Deze periodieke onderzoeken worden gedeeld met de gemeenten, waarbij zij worden geadviseerd over welke acties nodig zijn om de gezondheid van inwoners te verbeteren.
Koopman hoopt dat data hen steeds beter zal ondersteunen in de transitie van zorg naar gezondheid: “Het gaat niet om een simpel overzicht van bijvoorbeeld het aantal volle ziekenhuisbedden, maar om een helder beeld van hoe de bevolking eruitziet, waar de uitdagingen liggen en hoe we die gericht kunnen aanpakken. Wat weten we al? Wat geven de inwoners zelf aan? Door de situatie in Groningen breed te analyseren en vervolgens in te zoomen op specifieke wijken en bevolkingsgroepen, kunnen we gerichtere en effectievere acties ondernemen.”
“We staan nog aan het begin van wat er allemaal mogelijk is,” zegt Koopman. “We hopen dat we door gerichte preventieve acties de gezondheid van inwoners aanzienlijk kunnen verbeteren. Dit kan variëren van het verbeteren van de inrichting van wijken tot het creëren van meer beweegmogelijkheden. Het gaat erom dat we de gezondheid op een breed terrein benaderen.”
Jaap Koopman
Directeur Publieke Gezondheid GGD Groningen
De kracht van samenwerking in de regio
Een van de sleutels tot het succes van Gezond Groningen is de samenwerking tussen verschillende organisaties in de regio. Volgens Koopman is Groningen niet uniek in het zoeken naar samenwerking, maar is de dynamiek en energie die ze samen proberen te creëren, wel typisch Gronings: “Het is een beetje die mentaliteit van ‘niet lullen, maar poetsen’. Als we naar die bijeenkomsten gaan, doen we dat met enthousiasme. We werken graag samen, omdat we allemaal hetzelfde doel voor ogen hebben: meer gezonde jaren voor Groningers.”
De toekomst van Gezond Groningen: Wat zijn de verwachtingen?
Zowel Koopman als Bouius zijn optimistisch over de toekomst van Gezond Groningen. “We staan nog aan het begin van wat er allemaal mogelijk is,” zegt Koopman. “We hopen dat we door gerichte preventieve acties de gezondheid van inwoners aanzienlijk kunnen verbeteren. Dit kan variëren van het verbeteren van de inrichting van wijken tot het creëren van meer beweegmogelijkheden. Het gaat erom dat we de gezondheid op een breed terrein benaderen.”
Bouius ziet nog veel potentieel in het verbinden van data en verhalen. “Wat we nu hebben is een mooie basis, maar er is nog veel meer mogelijk. Als we de juiste data kunnen combineren met de verhalen van inwoners, kunnen we tot diepere inzichten komen die leiden tot gerichtere en effectievere interventies.”